Νευροδιαφορετικότητα και Τεχνητή Νοημοσύνη. Οι "Αόρατοι" πρωτοπόροι.

Πριν λίγες ημέρες σε μια συνέντευξη του ο Alex Karp, Διευθύνων Σύμβουλος αμερικάνικης εταιρείας επεξεργασίας και ανάλυσης δεδομένων με έμφαση στην τεχνητή νοημοσύνη, υποστήριξε ότι το μέλλον ανήκει στους εξειδικευμένους τεχνίτες και στα νευροδιαφορετικά άτομα. Η άνοδος της τεχνητής νοημοσύνης, σύμφωνα με τον Karp, αναδιαμορφώνει εκ βάθρων το πλαίσιο της επαγγελματικής απόδοσης/επιτυχίας και πως η νευροδιαφορετικότητα συνδέεται και επισημαίνει τη σημαντική στροφή στον τρόπο με τον οποίο στο εξής η σύγχρονη βιομηχανία, θα πρέπει να αξιολογεί τις γνωστικές διαφορές.

Υποστηρίζει αυτό που προσπαθούμε να επισημάνουμε στην επικοινωνία μας με τις επιχειρήσεις και τους υπευθύνους ανθρώπινου δυναμικού πως οι παραδοσιακές πρακτικές απασχόλησης βασίζονται συχνά σε μοντέλα αξιοποίησης ικανοτήτων και σε διαδικασίες επιλογής που δίνουν δυσανάλογη βαρύτητα σε κοινωνικές συμπεριφορές, οι οποίες είναι άσχετες με την πραγματική απόδοση στην εργασία και την αποτελεσματικότητα του συνεργάτη.

Καθώς η τεχνητή νοημοσύνη ενσωματώνεται πιο δυναμικά στην επαγγελματική καθημερινότητα, οι αδυναμίες της παραδοσιακής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης απέναντι στις νέες τεχνολογικές απαιτήσεις, γίνονται πιο εμφανείς. Απ΄την άλλη, έρευνες όπως η μελέτη «Global Neuroinclusion at Work»/EY-2025 δείχνουν ότι οι νευροδιαφορετικοί επαγγελματίες έχουν 55% περισσότερες πιθανότητες να χρησιμοποιούν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης καθημερινά σε σχέση με τους νευροτυπικούς συναδέλφους τους, ενώ παρουσιάζουν υψηλά επίπεδα σε πολλές από τις δεξιότητες που έχουν αναγνωριστεί από το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ ως στρατηγικές, όπως η τεχνητή νοημοσύνη και τα μεγα-δεδομένα, (big data), η κυβερνοασφάλεια, η δημιουργικότητα, η συνεχής μάθηση.

Τα νευροδιαφορετικά άτομα,- αυτιστικά, με ΔΕΠΥ, με διαταραχές «δυσ…», με υψηλό νοητικό δυναμικό— αντιπροσωπεύουν περίπου το 15% έως 20% του παγκόσμιου πληθυσμού. Στον επαγγελματικό χώρο, καθημερινά πρέπει να διαχειρίζονται ένα - βαρύ πολλές φορές- γνωστικό φορτίο που προκαλείται από τις απαιτήσεις για την οργάνωση των πληροφοριών, την ιεράρχηση των εργασιών αλλά και την εξάντληση που προκαλεί η προσπάθεια απόκρυψης των ιδιαιτεροτήτων τους (masking) προκειμένου να εναρμονιστούν με τα νευροτυπικά πρότυπα της εταιρείας και των συνεργατών τους.

Για τα άτομα αυτά, η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης ξεκινάει από μια αναγκαιότητα στο να διαχειριστούν καθημερινές πραγματικές δυσκολίες και όχι μια διάθεση να ακολουθήσουν τη «μόδα». Γιατί καθημερινά «καταναλώνουν» ένα υψηλό ενεργειακό δυναμικό, για την προσαρμογή της «άτυπης» σκέψης τους στους κυρίαρχους οργανωτικούς κώδικες που επιβάλλονται από τους νευροτυπικούς. Η τεχνητή νοημοσύνη τους επιτρέπει τώρα, να οργανώσουν με μικρότερο «κόστος», το βαρύ γνωστικό φορτίο της δόμησης πληροφοριών και της ιεράρχησης εργασιών και να το εξωτερικεύσουν με επιτυχία. Τους επιτρέπει να εξωτερικεύουν πνευματικά επίπονες εργασίες, όπως η «μετάφραση» περίπλοκων σκέψεων τους σε τυποποιημένους οργανωτικούς κώδικες ή η οργάνωση δεδομένων από διαφορετικές πηγές. Εύκολα θα μπορούσε κάποιος να πει ότι οι νευροδιαφορετικοί βρίσκονται μεταξύ των πρωτοπόρων υποστηρικτών (early adopters) της τεχνητής νοημοσύνης. Πειραματίζονται, επαναλαμβάνουν και αυτοματοποιούν διαδικασίες, επιδιώκοντας μια άμεση πνευματική ανακούφιση ως την απτή ανταμοιβή τους.

Η 2 Απρίλιου είναι η παγκόσμια ημέρα για την ευαισθητοποίηση στον αυτισμό και συχνά τον Απρίλιο οργανώνονται δράσεις ενημέρωσης για την κοινωνική και επαγγελματική ένταξη των αυτιστικών ατόμων. Πρέπει όμως η ευαισθητοποίηση να είναι απλά η αρχή μιας σειράς αλλαγών που πρέπει να εφαρμοστούν με συνέπεια από τις επιχειρήσεις. Με ενέργειες μετάβασης προς πιο συμπεριληπτικές πρακτικές επιλογής, ένταξης και διοίκησης που θα λαμβάνουν υπόψη και θα αναδεικνύουν τις ιδιαίτερες ικανότητες τους. Ενέργειες που απαιτούν από τις επιχειρήσεις να ξεπεράσουν τυποποιημένους ρόλους και να υιοθετήσουν πιο εξατομικευμένες διαδικασίες καθοδήγησης και ανατροφοδότησης, που θα διασφαλίζουν ότι όλοι οι εργαζόμενοι αισθάνονται ευπρόσδεκτοι και εκτιμώνται για τη συγκεκριμένη συνεισφορά τους. Γιατί και για τους νευροδιαφορετικούς που τελικά καταφέρνουν να προσληφθούν, οι μετρήσεις δείχνουν πως μόνο το ένα τέταρτο αισθάνεται πραγματικά ενταγμένο στο εργασιακό του περιβάλλον, ενώ πολλοί αντιμετωπίζουν σημαντικά εμπόδια στην επαγγελματική τους εξέλιξη.

Σήμερα οι εταιρείες επενδύουν όλο και περισσότερο στην τεχνολογία για να ενισχύσουν τη «νόηση». Είναι κρίμα να αδιαφορούν ή να καθιστούν ευάλωτα, άτομα που γνωρίζουν καλά πώς να τη χρησιμοποιούν.

Η τεχνητή νοημοσύνη δεν δημιουργεί συλλογική νοημοσύνη.· Απλώς ενισχύει αυτό που ήδη υπάρχει. Η επιτυχής ενσωμάτωση της δεν είναι τεχνολογικό ζήτημα. Συνδέεται άμεσα με την οργανωτική ωριμότητα των επιχειρήσεων και τη γνωστική διαφορετικότητα, το εύρος του φάσματος της ανθρώπινης νοημοσύνης που επικρατεί το εσωτερικό τους.

Στο μέλλον δεν θα μιλάμε μόνο για το αν μια εταιρεία διαθέτει στρατηγική τεχνητής νοημοσύνης, αλλά αν αυτή η εταιρεία είναι ακόμα ικανή να εξελίσσεται, αξιοποιώντας τα πιο καινοτόμα, αν και αντισυμβατικά μέλη της.